Un domingo polaco

Hoxe é domingo. Concentrada na lectura de textos sobre inmigración lin este artigo sobre os inmigrantes polacos en Madrid do 2001.

Atopeino a raíz dunha busca en google sobre as pautas de consumo da poboación estranxeira; cando lía o xornal e vin aqueles bolivianos no piso que lle aluga de Juana Chaos cun gran televisor ao lado ocupando a metade da imaxe quixen saber: cal é o/os aparato/s electrónico/s para o fogar que os inmigrantes mercan primeiro en canto teñen a posibilidade? Non estaría mal esta aportación da socioloxía do consumo para as empresas de novas tecnoloxías.

Pero así foi como atopei este artigo dos polacos en Madrid e lonxe de anotar as súas pautas de consumo fiquei co seu sistema de transacción transnacional que relata o autor de xeito secundario neste domingo polaco:

“…El domingo es el único día de descanso y por tanto para muchos de los inmigrantes tiene una importancia especial. Sin embargo, el domingo para muchos tiene un orden que se repite casi todos los domingos. Una de las mujeres describió así su domingo:

Por la mañana voy al mercadillo [mercadillo polaco en Aluche] para comprar revistas polacas y ver a mis amigos, porque tu puedes ver casi a todo el mundo. Después quedo con mis amigas y vamos a un parque como el Retiro o uno que está muy cerca de Aluche. Después vuelvo a casa, como y a las 5.30 de la tarde tenemos misa, entonces veo a mi hermano que trabaja aquí en la construcción, cenamos en su casa y después me quedo hablando o vamos a ver que pasa en el centro (M25, 2).

Esta declaración refleja una estructura de domingo que se repite en otras entrevistas. La visita al mercadillo polaco por la mañana y después la misa polaca son dos elementos que ordenan todo el día.
El mercadillo polaco es un verdadero mercado alternativo de productos y servicios organizado por el colectivo polaco en Madrid. En realidad es un aparcamiento que se encuentra en frente de la estación del metro de Aluche. Todos los domingos alrededor de las 11.00 de la mañana vienen minibuses que traen paquetes mandados por las familias que se encuentran en Polonia, venden diversos alimentos polacos difíciles de comprar en España y además prensa. Durante unas 2 horas los inmigrantes polacos no sólo pueden comprar lo que quieren o necesitan sino también mandar recados y paquetes. Los minibuses ofrecen viajes a Polonia a precios muy bajos. Todo está realizado a través de una multitud de pequeñas empresas familiares que todas las semanas circulan entre Polonia y Madrid. A pesar de los servicios presentados, como ya se ha dicho el mercadillo polaco es también un lugar de encuentro, de vida social e intercambio de información. El papel de este lugar de encuentros en la vida de los polacos está descrito en la siguiente opinión:

Voy al mercadillo incluso si no tengo nada que mandar ni comprar. Allí te enteras de todo. Cuando hay un trabajo la gente te informa o te vende el puesto de trabajo allí. Te encuentras con tus amigos y vas a tomar una cerveza. (V53, 4)

Otro momento del domingo es la misa polaca en una iglesia madrileña. De modo muy parecido al “mercadillo polaco” la misa también es un lugar de encuentro y punto de información. Hay que destacar la importancia del papel que desempeñan los sacerdotes polacos. Ellos son los que organizan las redes de ayuda, recogen y reparten información y coordinan la ayuda a los más necesitados.”

Extraído de
STANEK, M. Los inmigrantes polacos en Madrid. Una etnografía de la vida cotidiana. Scripta Nova. Revista electrónica de geografía y ciencias sociales. Barcelona: Universidad de Barcelona, 15 de mayo de 2003, vol. VII, núm. 141, . [ISSN: 1138-9788]

Cuestión de segregación

Non ía facer ningunha introducción; sinxelamente comezar só co texto da autora, suficientemente impactante. Pero á hora de escribir o título da entrada xurdiume a dúbida: "o texto válese por el só, pero con qué primeiras palabras invito a lelo?, de qué trata o texto?". De repente deime de conta que é a temática dunha das investigacións nas que me vou a aventurar: demostrar con datos estatísticos que no colexios galegos se está a producir unha selección da nenez e mocidade inmigrada. Unha cuestión de segregación.

"Había bloques de xudeos, bloques de católicos e bloques de negros. Nós tiñamos que manternos lonxe dos bloques dos negros, aínda que nunca nolo dixeran explicitamente. Simplemente nos amosaban como había que camiñar, por que rúas, e dicíannos onde non ir, a que rúas. As rúas polas que non debíamos de pasar só tiñan aquilo en común: caras negras, nenos negros. Todas as rúas dos xudeus e dos católicos encontrábanse na mesma área, alternativamente, nunca se mesturaban. Pera a min gustábame ir onde non debía e por iso adoitaba voltar á casa soa polas rúas dos católicos, porque ningúen podía recoñecerme con só mirar para min. (...) Entón, ao achegarme ao colexio, onde converxían nenos que viñan de todas as direccións, había uns bloques polos que todos tiñamos que pasar porque todos iamos ao mesmo sitio e era un feito que, independentemente de quen vivise alí, todos habiamos de rodealos ou atravesalos por cautos que fosemos.

(...)

... No colexio todos os nenos estamos xuntos, especialmetne os católicos polacos, os negros e os xudeos, pero despois do colexio non nos falabamos nin eramos amigos. (...). No colexio tiñamos que querernos os uns aos outros e xogar xuntos no recreo, pero nada máis, despois tiñamos que volver ao lugar de onde viñeramos. No noso bloque tiñamos que caernos ben xa fose así ou non, e non pasaba nada cando faciamos xogos colectivos percorrendo o noso bloque en toda a súa ampla extensión, pero ás veces cando eu só quería falar con alguén ou ver a alguén, a unha persoa que non era do noso bloque, senón alguén máis, algún católico polaco ou negro, entón non podía... porque non se podía, simplemente non estaba permitido."

Texto extraído das páxinas 33, 34 e 36 do libro de

DWORKIN, ANDREA (2001) Xeo e Lume. Edicións Xerais, Vigo.

Gracias Belén por prestarme o libro.

Non á directiva da vergoña

O pasado 29 de abril fixo un ano que escribín a primeira entrada para este blog. Un experimento. Nin sequera sabía moi ben en que ía derivar e inda non reflexionei sobre o que é na súa esencia.

Teño a idea, pero non o tempo para facer unha entrada de aniversario. Co que estanse a presentar outras cuestións como a que vos deixo nesta nova entrada e que, se me permites Belén, vouche copiar o título e remitir ás miñas seguidoras ao teu blog para que, se queren, firmen ao final.

http://estudiosdeinmigracion.blogspot.com/2008/05/non-directiva-da-vergoa.html

Catoira en Jaén

"Catoira! ven pa quí!!" grítame Manuel cariñosamente. Xa tiveramos pequenos cometarios nas coincidencias das rutinas ao longo do seminaro. Pero hoxe coñecino nun descanso: "claro gallega"

E preguntoume de donde era; ilusa de min díxenlle Coruña, porque é o máis coñecido e dime: "yo lo que conozco son las Rias Baixas, Catoira: Dimo" Buah que forte, que me digan unha parroquia de Catoira. Continúa: "de allí me traje una niña!" que fuerte!! pregunteille se a adoptara e comezoume a contar que coñecía a Ramona Castaño, veciña de alí e concellala no seu momento do PSOE de Vilagarcía e a Javier (Gago, claro, o alcalde). Seica Ramonita (que é como a coñecemos na miña casa _acaba de lerchearme a tía Fina que se separou) deixoulles a casa todo o mes de agosto de 1999 e coa súa compañiera viaxaron por Cambados (o que máis lle molou), Combarro, toda a costa da morte, Padrón recordábao con pracer.

Entre ribeiro e ribeiro, albariño e albariño e boa comida o tío enxendrou xunto coa súa moza á filla que ten agora. Colleume cariño, tróuxenlle bos recordos, semellaba feliz. Faloume do curman de Touriño que é de Vilagarcía e estaba postísimo no que está a acontecer en Galicia, por exemplo, o pase a propiedade da Xunta da illa de Cortegada, o do pazo de Meirás ("ese hombre pequeño"...), poñia boa intencion co galego, gustáballe (Galicia gústalles a todas as persoas que me preguntaron e tiven a oportunidade de falar con elas), en definitiva un coñecedor e un vividor da realidade galaica.

No aperitivo final, xusto despois de chamarme "Catoira!" contáballe a un o caso do mes en Gondar: "y Ramona, anda que ella sabe que a los que nos gusta la bebida... me enseña la bodega llena de orujo y que podía disponer de ella; claro, despues de mis almejas de Carril, las vieiras y mis vinitos llegaba a la bodega y le daba al orujo, ohh, que rico" (non me estraña que quedara con regusto galaico). E logo segueme a contar: "yo hice el camino de santiago, sabes desde donde". Eu sumei os seus comentarios e concluín: "de bar en bar" e riuse, notábase a conexión da cultura de bar que soubo pillar moi ben e dixo que fora da praza do obradoiro para adentro, ese foi o seu camiño.

En fin, vos podedes imaxinar como é fisicamente Manuel R. S., (seino porque ao final deume a sua tarxeta ao preguntarlle que facía alí no seminario, se viña dalgunha universidade. "no, qué bah!, te dejo mi tarjeta" Coordinador de políticas migratorias da provincia de Granada, Belén, toma nota para a túa tese): panza de vividor e bigote e un falador falangueiro agradable.

Un bon broche final para quedarme cun bo recordo dun seminario que comecei un pouco incómoda en canto a acollida e dinámica do mesmo, pero que ao final sentín a calor dos asistentes que coñecín e me coñeceron.

Cea Multicultural

“Me encanta tu asento” anda un andaluz por aquí obnubilado pola miña presencia no Seminario e o meu acento “es que nunca escuché el gallego” –reflexiona e volve a admitir “si, es verdá, nunca escuché el gallego”

Ando por Jaén, bueno, Baeza, concretamente nun seminario... o caso é que dentro de todo o estipendio incluíase, por suposto unha cea nun restaurante de superluxo onde pareciamos medievalos ricos en mesas desas redondas no patio este da foto. Ao gran co que vos quero contar:

menuda mesa multicultural:

▪ un vasco, vasco (que contou que os chineses lles mercaran o estadio Anoeta e a Real Sociedade para promocionar os xogos olímpicos).

▪ o andaluz que corta o bacallau, é dicir, o que decide e destina os cartiños para a investigación da inmigración en Andalucía

▪ unha milanesa (italiana de Milán, non o rebozado) que lle encanta comer e beber rioja (que por certo estaba boísimo, do nivel do restaurante, por suposto).

▪ unha ecuatoriana que o seu marido estivo nun instituto que hai en Bamio (que gracia escoitarllo pronunciar rapidamente e por unha foránea; é unha parroquia de Vilagarcía) do ISM –Instituto Social de la Marina- e que as xentes de por alí todas coñecemos.

▪ unhas andaluzas (adultas, poderíase dicir) que falando dun bar de Sevilla comentaba unha delas sobre os canutos “y me ofrecieron y estaba hasta bueno” orgullosa de que a tomaran por unha jipi.

▪ e a galaica (que fai unha galaica no medio dos andaluces que están ben contentos da percepción de que o Seminario chegue tan lonxe como o andaluz do incio?)

PD.O seminario é o V Seminario sobre la Investigación de la Inmigración Extranjera en Andalucía. Reservo comentarios-conclusións para outro momento ou para as que queirades preguntar!!

mocidade

Fun a Sevilla a un curso titulado: Inmigración: Juventud y Segunda Generación. Expuxéronse un par de estudos onde as investigadoras partían e defendían a atención que se lles debe prestar ás opinións do colectivo do que elas facían obxecto do seu estudo; neste caso a visión sobre súa integración na sociedade que lles tocou vivir dos descendentes de persoas que experimentan un proxecto inmigratorio .

Recordei un dos meus traballos de investigación sobre inmigración centrándome na eterna esquecida mocidade e adolescencia abordando a estes descendentes non como segunda xeneración-fillos/as de inmigrantes-inmigrantes senon como mozos e mozas que son, cos devires que entraña esta etapa da vida. E entre a escasa bibliografía que existe nesta temática (e xa podemos ir poñéndonos as pilas) atopei este texto que creo que achégase á esencia de algunhas das conclusións ás que se chegaron no curso.

Extraíno da Revista de Juventud, nº 66 (2004)
[http://www.injuve.mtas.es/injuve/contenidos.item.action?id=2062496077&menuId=1963852640]
dedicado á intervención social e inserción da mocidade inmigrante. O artigo é de Carlos Giménez Romero e titúlase "Carta de una hija de inmigrantes. A quien corresponda". Recordo que seleccionara os parágrafos que siguen:

“Bueno me despido. Me ha servido escribir esta carta, me ha hecho reflexionar y me siento contenta de haber tratado de hacer visible, un rinconcito al menos, de la vida de esta generación a la cual pertenezco.”

“Si eres un estudioso de la inmigración y de nuestras vidas y avatares, como mi profesor de antropología, por favor hazlo bien, sé fiel a la realidad, no caigas en el tremendismo, haz pensamiento nuevo, sólido y, por lo tanto, en el mejor sentido de la palabra, crítico”

“En el caso de los jóvenes, ¡¡qué bien nos suena las pocas veces que oímos que se nos llama por nuestro nombre (bien pronunciado) y con normalidad, que se nos considera nuevos alumnos, nuevos vecinos de la barriada o juventud recién llegada!. Lo que quiero decir es que todos desempeñamos papeles y roles en esta vida (escolares, deportistas, pacientes, vecino del pueblo o barrio, etcétera) y eso es lo importante, lo que nos une, y no siempre marcar, erre que erre, la barrera, la frontera, la línea divisoria, de la extranjería. Está claro el “juego” ¿no?, el triste e injusto juego de la exclusión.”

“En cualquier caso si se opta por verlos como jóvenes inmigrantes, lo que sí pido por favor es que se tenga en cuenta lo provisional de esa forma de ver las cosas: ¿Por cuánto tiempo va ser así? , ¿Hasta cuándo? Si una vez que ya no sean jóvenes sino adultos, y pongamos por caso sean taxistas de su municipio, panaderos de su barrio, la estilista de la peluquería, el profesor de idioma o la concejal del distrito, ¿van a ser considerados, ante todo, como inmigrantes?. Esto que digo, no afecta solo a los jóvenes de origen extranjero sino también a los adultos, a la primera generación: para que la integración sea efectiva es imprescindible que seamos percibidos, tratados y considerados como ciudadanos, como nuevos ciudadanos, como lo que somos.”

“Dicho todo eso, un consejillo si me lo permites: cuando te refieras a nosotros, por favor no pierdas de vista que somos un grupo realmente heterogéneo y que, además de la “identidad –como joven hijo de inmigrantes tenemos otras identidades y sentidos de pertenencia. Vamos, como tú., como todos (Un inciso: ¿somos un grupo, una categoría social, un “sector de la juventud” o qué? Te dejo la pregunta por si te gustan, como a mí, las ciencias sociales)”

“Si eres una autoridad o un responsable político, alcalde, concejal, etcétera, me gustaría transmitirte lo siguiente. No sé si Uds. son del todo conscientes de lo que significa la presencia en nuestra sociedad de centenares de miles de niños y jóvenes procedentes de los países más diversos, si se han puesto a planificar en serio sobre este reto de enorme importancia en educación, orientación familiar, prestaciones básicas, integración en los barrios, tratamiento de la diversidad lingüística, cultural y religiosa, sensibilización cívica en valores, etcétera, y sobre todo en la vigilancia para que se respeten los derechos del menor, de todos los menores, también de éstos. En cualquier caso, si es Ud. una autoridad representativa, elegida democráticamente, séalo de todos, le insisto de todos, también de los nuevos ciudadanos.”

Curtas na rede_07

O luns 8 ás 6 da tarde desenvólvese a entrega de premios “curtas na rede” 2007. Asistiremos encantadas e, nada máis solicitar a invitación intereseime polas curtas que hai colgadas na páxina contruída para tal fin.

Quedei gratamente sorprendida cando vin os temas: xuventude, inmigración, medio ambiente... moi próximos a min que denotan a sensibilidade que se está a ter cara estes fenómenos que cando menos, cabe ser conscientes deles. Só vin as curtas clasificadas en inmigración e gardo para outra sesión as de medio ambiente.

Non son experta no tema audiovisual, gustáronme unhas máis que outras e, en todo caso, opinaría modestamente sobre a temática que é do que sei un pouquiño máis, pero supoño que o esforzo de facelos, seguramente que con poucos recursos, pero moi boas ideas merece o respecto cara as súas creadoras/creadores.

Resalto as seguintes:

A fabula da illa dos Naufragados
Foi unha das que máis me gustou, con poucos recursos e unhas ideas que sintetizan moi ben a cuestión inmigratoria, polo menos do Estado español a día de hoxe. Ademais, xusto acabo de chegar do 1º Seminario Internacional de Políticas migratorias onde se profundizou no tema das fronteiras (simbólicas) de entrada da inmigración e que aquí reflexa perfectamente.

Alí e alá
Un título cunha presentación (imaxe e resume de contido) moi suxerentes....

Cafés de papel
Un dos que máis me gustou, principalmente pola montaxe e a idea de facer ir cara atrás a sociedade de acollida e cara adiante os que chegan. Usa símbolos moi relacionados co fenómeno migratorio.

Fronteira pechada
Tamén me gustou moito, entretido e tratando o fenómeno dun xeito distinto pero moi acertado e inxeñoso.

Marea negra
Este véxoo con outros ollos, posiblemente porque coñezo ao seu autor, nun minuto expresa moito máis contido que calquera dos outros que duran 5 min.

Últimas memorias dun inmigrante
Ocúpase dun tema pouco tratado na disciplina das migracións internacionais, quizais máis acostumadas a tratar a inmigración dende un punto de vista máis global atendendo menos á psicoloxía individual da persoa que vive o proceso migratorio. Meus parabéns.

Novamente Manolo Rivas

RIVAS, M. (2002) Muller no Baño, Xerais, Vigo. páx 91

“Na feira do libro de Leipzig, foramos invitados a falar sobre a identidade europea. Unha abstracción, un novo provincianismo. Pero logo pensei que non era un asunto tan van. Nas fronteiras, nos controis, nos valos dos anuncios electrificados, nos litorais onde arriban os seres invisibles, está moi clara a cuestión da identidade europea. Trátase de ter ou non un pasaporte, unha visa, un permiso. Un puto papel. É iso, un simple documento, o que pode facer que unha persoa sexa, na mesma praia, un turista bronceándose ou un cadáver devolto polo mar.

É a grande cuestión do noso tempo, que Europa leva con grande esquizofrenia. Quérese «man de obra», pero chegan persoas. Este asunto, o que nos informes asépticos chaman os «fluxos migratorios» sabemos que é delicado e inflamable. E que unha cousa é predicar nunha tribuna e outra dar trigo nun suburbio. Nun extraordinario libriño de conversas coa súa filla, Le racisme expliqué à má fille, di Tahar Ben Jelloun que non hai mellor discurso contra a xenofobia cás palabras dun neno a outro na escola. Uns minutos de xogo no patio poden botar abaixo todo o muro de prexuízos levantado durante séculos polos adultos.

Neses encontros sobre a identidade europea, para despexarnos as ideas, debería haber sempre un lugar de honor para o Inmigrante Invisible. Busca dúas cousas que nós xa damos por supostas coma se foran fenómenos atmosféricos: pan e liberdade. Á fin e ao cabo, el, o Invisible, é o verdadeiro europeo. Capaz de morrer por chegar a Europa.”

[A negriña é miña]